April 2018

Opeens een paar dagen zomer

We hebben de afgelopen weken hard gewerkt voor een keer. Een groot deel van de potstalmest ligt op het land, de vorst kwam er lekker nog even overheen. Van die vorst leed het grasland gelukkig minder dan verwacht, maar ja, er stond ook niet veel gras. We hadden weer duizenden stuks weidend vee, gevederd wel te verstaan. Oranje pootjes. Gak, gak, gak. Wat Wilbert's schaapjes nog hadden laten staan, is afgegraasd door de ganzen. Met als gevolg dat er in de eerste week van april nog weinig gras stond. Toch 8 april de koeien naar buiten. Even dansen, en dan met de snufferd naar de grond en vreten. We hebben ook altijd wel een koe die liever akkerbouwer was geworden, die zet dan haar horens flink in de grond en ploegt om, maar de meesten zijn met drie minuten lekker aan het eten. En toen werd het opeens een paar dagen zomer. De zon scheen, jeee, wat scheen de zon! Het gras groeit dan opeens ontzettend snel. Bijgevolg maaien we dus opeens na een lang en koud voorjaar toch al eind april de eerste snede!

Nog meer vogels

Inmiddels is de eerste strook ingezaaid met rogge op het patrijzenlandje, gelegen aan het uiterste stuk aan de landsgrens langs het schouwpad. Zo ver mogelijk weg van het ooievaarsnest. Ergens na de ijsheiligen laten we nog een zaadmengsel met veel bloeiende kruiden zaaien. Een nieuwe heining erlangs, er mag geen koe meer op. En we moeten nog iets bedenken om honden te weren. Loslopende honden op het schouwpad zijn altijd al niet de bedoeling, maar het is wel heel suf als we een hectare grond inrichten voor klein vederwild terwijl er regelmatig een hond de hele boel zou opjagen. Wat zou het fijn zijn als iedereen zijn hond onder controle had, of het fatsoen heeft om het beestje aangelijnd te houden. Ook de koppel schapen, deels drachtig, ontkwam niet aan opjagerij. " doet ie anders nooit" zegt dan de eigenaar, als we de wandelaar-met-(losse) -hond er op aanspreken. Tja.

Het ooievaarsnest staat scheef. We wilden het nog recht laten zetten. Maar blijkbaar geeft een ooievaar er niks om, ze zit gewoon te broeden. Het was wel even oefenen met landen voor de aanvliegende vogels. Ze beschikken gelukkig over voldoende motoriek om niet te pletter te slaan. Dat zou ook een soort van ultiem sneu zijn: een verongelukte ooievaar omdat ie niet kan landen. Over projectie gesproken… Naar verwachting komen in de tweede helft van april er kuikens uit de eieren gekropen.

Voor de carnivoor

Het vlees is op. De koe is klaar. Uitverkocht. Dat wil zeggen, ik heb nog best veel soepvlees! Maar geen gehakt, geen hamburgers, geen worst, geen runderlappen of ribstuk, laat staan sucade, ossehaas of ander lekkers.
En we hebben nu nog geen zicht op een andere koe die we naar de slager willen sturen. We zitten sowieso krap in het vee, met dank aan de fosfaatwetgeving. Afgelopen najaar hebben we een paar koeien voortijdig het erf doen verlaten, omdat de boete als gevolg van het fosfaatreductieplan anders te hoog werd. In elke andere omstandigheid hadden we ze gehouden, doorgemolken en nu dan alsnog voor de slacht bestemd. Nu is onze vleesvoorraad nagenoeg op en zijn alle koeien naar het zich laat aanzien, dragend of nog zo productief dat we ze beter kunnen blijven melken. Het is niet anders. Maar, werken met levend vee is altijd verrassingsvol: er kan zomaar iets gebeuren waardoor er toch een dier geslacht moet worden. We laten het weten als de diepvries weer gevuld kan worden met eigen rundvlees.

In mei: Plantjesdag

Als er niets meer van eventuele nachtvorst te vrezen valt: Vrijdagmiddag 18 mei: de allerlokaalste PLANTJESDAG in de regio! Voor iedereen die het leuk vindt om stekjes te ruilen, te veel opgekweekt heeft, een bestemming zoekt voor het teveel aan zaailingen in de tuin. Kom gewoon langs met je potjes en bakjes, kijk wat het aanbod is en sla je slag. Vorig jaar hadden we vijf (5!) deelnemers en veel kijkers, ik hoop dit jaar op meer! Chandra is er helaas niet bij (de dame die alles weet van wilde planten) maar dat zal de pret niet drukken. We zijn benieuwd wie zich aanmeldt. Maar dat is niet verplicht, we zien wel. Persoonlijk groet ik elke ochtend mijn zomerviolieren ( die nu nog maar twee blaadjes hebben) en mijn dahlia's. En ik kom om in de akeleien. Er zijn beroerdere manieren om aan je eind te komen.
Verder is er hier ook weer te koop: potgrond, bemeste tuinaarde en compost. Drie verschillende soorten tuinproducten. Kijk ook op www.bio-kultura.nl. Alles zonder rommel of gekke bijmengsels die je bij nader inzien eigenlijk niet in je tuin wil hebben. Het kost wat: 6,50 euro per zak van 40 liter. Maar dan heb je ook wat.

Maart 2018

Koud is het geweest toch?

Dus dan maar aan de administratie. Helemaal bijgewerkt!
Als je tegen onze koeien "koud hè!", zou zeggen, zouden ze je stomverbaasd aankijken. Een volgroeide koe, volop in productie, weegt ruim 600 kg. Ongeveer 80 kg daarvan is een groot fermentatievat, de pens. Met een lekker temperatuurtje van zo'n 41 gr. C is dat een prima omgeving voor de pensbacteriën en ander microbisch gespuis om gras om te zetten in spulletjes waar de rest van het maagdarmkanaal van een koe wat mee kan: Leven, melk produceren, kalfje laten groeien. Overig koe is ergens rond de 38 graden. Kortom, een koe doet het hele jaar door moeite om warmte kwijt te raken. Dat gaat bij een straffe oostenwind in februari net wat makkelijker dan in de zomermaanden. Ze hebben een hekel aan tocht, dus de zijkanten van de stal hangen vol met oude vrachtwagenzeilen om de wind tegen te houden. Het is geen gezicht, maar het is goedkoop en functioneel. En daarbij: het ligbed in onze stal is stro. Elke dag vers ingestrooid, als de bovenlaag besmeurd is geraakt met mest. Dat gaat natuurlijk broeien, dus er is natuurlijke vloerverwarming voor de dieren.

Het was even doorbijten en straks breekt de lente aan! Houdt moed!

Ondertussen denken we na over komend groeiseizoen. We hebben een stuk land gereserveerd om in te richten als leuk plekje voor patrijzen. Die zijn namelijk zo'n beetje verdwenen in de polder en daarbij heeft onder andere onze ooievaar niet zo'n fraaie rol gespeeld, vrezen wij. Aan het andere uiteinde van onze percelen gaat er graan in de grond, beetje meer en lager struikgewas, en halen we al te hoge bomen weg waar zo'n roofvogel zo lekker kan gaan zitten spieden naar vers jong patrijsgebroed. Bomen zijn prachtig, maar ze staan wel altijd in het zicht en dat is jammer.

Zo langzamerhand hebben we er vertrouwen in dat we genoeg gras/ruwvoer kunnen winnen om ruim het vee te kunnen voeren. We kopen altijd nog een hoeveelheid graan aan als krachtvoer, om de melkproductie een beetje op peil te houden. Een stel enthousiaste studenten van de HAS in Den Bosch rekenen nu voor ons uit hoe we (een deel van dat) graan zouden kunnen vervangen door grasbrok van ons eigen gras. Dat wil zeggen dat er een snede gras naar een drogerij gaat en in geperste brokjes terugkomt. Dat is dan heel geconcentreerd voer. Het kost natuurlijk wat en heeft waarschijnlijk invloed op melkproductie. Goed om alle voor- en tegenargumenten op een rij te zetten voordat we een dergelijke bedrijfsomslag maken. Het graan wat we voeren komt dan wel uit Europa, het is toch een aanvoer van mineralen waar geen terugweg van bestaat. En dat is natuurlijk heel in het kort de mestproblematiek van Nederland. Er komen heel veel mineralen in de vorm van veevoer/grondstoffen het land in, en maar een klein deel ervan wordt humaan voedsel en verlaat het land weer. De rest… is mest.

Aldus: we verheugen ons op de lente met frisgroen gras en duizend tulpen, het eerste speenkruid en blauwe druifjes. En we hopen, eerste week april de koeien weer de wei in. Dat is misschien al wel begin april!

December 2017

Ter Kennisname: UITSPRAAK GERECHTSHOF

“…
Het gerechtshof heeft de vonnissen van de voorzieningenrechter van 4 mei 2017 vernietigd. Het hof is van oordeel dat alle melkveehouders konden voorzien dat na het afschaffen van de melkquota nadere maatregelen zouden moeten worden genomen om te voorkomen dat het nationale fosfaatplafond zou worden overschreden. De melkveehouders mochten er daarom niet op vertrouwen dat hun bedrijven ongeremd konden groeien.

Het hof maakt bovendien geen uitzondering voor biologische melkveehouders, omdat ook zij aan de nationale mestproductie bijdragen”

Aldus de brief die wij mochten ontvangen van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland met als betreft Fosfaatreductieplan: hervatten oplegging geldsommen.

Nou, daar staan we dan met onze kleine veestapel, die wel ongeveer 0,5 GVE (grootvee-eenheid) (dit is dus een halve koe) groter is dan op de referentiedatum (2 juli 2015) en waar we dientengevolge een kleine duizend euro boete voor moeten betalen. Die duizend euro kunnen we wel betalen, hoewel we daar graag zonnepanelen voor hadden aangeschaft, het gaat meer om de onrechtvaardigheid die in het systeem gebakken zit. Er is echter geen speld tussen te krijgen: natuurlijk dragen onze koeien bij aan de nationale mestproductie. Maar ons bedrijfssysteem draagt niet bij aan de nationale overproductie van mest, waarvoor de derogatie (uitzonderingspositie voor o.a. Nederland, waarbij er meer mest per ha gebruikt mag worden dan normaal in Europa) is ingesteld. Biologische productie gaat uit van een evenwicht tussen aantallen dieren en beschikbaar land. Zelfs in biologische perspectief hebben we erg weinig koeien per ha, maar door de eigen zuivelproductie is er toch een redelijk inkomen. Om ook te kunnen investeren, hebben we een wat grotere kasstroom nodig, en de snelste manier daarvoor is het vergroten van de veestapel. Vandaar die 0,5 GVE meer. Stapje voor stapje, “organisch” groeien. Maar net een jaar te laat. En nu beboet. Het is niet anders.

Plantenrijk

Laten we ons dan maar richten op iets anders. We hebben mooi land en landschap waarin behalve gras voor onze koeien ook plaats is voor veel meer planten en dieren. In de nazomer bezochten we een collega in Brabant die aan natuurontwikkeling doet. Een doelstelling is bijvoorbeeld de aantoonbare biodiversiteit van het plantenbestand in grasland vergroten: 25 verschillende soorten, waarbij geboomte en slootranden meetellen. Goh.

We hebben hier eens rondgekeken met de volgende opsomming in willekeurige volgorde tot gevolg: raaigras, ruwbeemd, vossestaart, straatgras, witbol, kweek, witte klaver, rode klaver, smeerwortel, paardenbloem, pinksterbloem, diverse distels, brandnetel, braam, wilg, eik, hondsroos, els, meidoorn, sleedoorn, vlier, gelderse roos, prunus, boterbloem, varkensgras, moerasspirea, kattestaart, ridderzuring, gele lis, jacobskruiskruid, engelwortel, kamille, hoefblad. Dit is wat wijzelf herkennen, er staan er nog meer maar daar weten we zo gauw de naam niet van. Wat bij het beheer van dit kruidige grasland helpt zijn de schapen van Wilbert. Momenteel loopt er weer een hele koppel om het te lang geworden gras kort te maken. Het najaar is helaas nat. Daarom hebben we de koeien al weken op stal. Er is nog wel gras, ook nog wel voedzaam, maar koeien lopen met hun lompe poten de hele zode aan gort. Ondanks dat we trots zijn op de diversiteit van planten in het grasland, moet gras toch wel de hoofdmoot zijn. Dus moet de zode in stand blijven en die fijne hoefjes van de schapen doen dat heel netjes.

Energiecooperatie Energierijck

Het gaat echt gebeuren! In de gemeente Berg en Dal wordt een energiecoöperatie opgericht om mede vorm te geven aan de wenselijke energietransitie. Meer hierover op www.energierijck.nl. Wij stellen twee van onze daken ter beschikking om zonnepanelen op te plaatsen. De leden van de coöperatie kunnen gebruik maken van de Regeling Verlaagd Tarief, oftewel de postcoderoos. Op onze daken is nog plaats voor meer deelnemers. Als u woont in postcodegebieden 6578, 6579, 6577 en 6566 en u wil investeren in zonnepanelen op ons dak en daarvoor in ruil minder energiebelasting betalen gedurende minimaal 15 jaar, bent u van harte welkom om mee te doen. Het rendement van uw investering is naar verwachting 3-5 %.

KERST en andere feestelijkheden

De kerstdagen vallen dit jaar op maandag en dinsdag. Dus de vrijdag ervoor kunt u nog prima uw boodschappen bij ons halen. En ook bijvoorbeeld genieten van het prima kerstbrood en –gebak wat bakkerij De Knollentuin in het assortiment heeft. Kijkt u daarvoor op www.deknollentuin.nl en bestelt u bij ons uw brood en banket. Wij zorgen ervoor dat het dan vrijdag bij ons af te halen is. Hoeft u daarvoor niet alsnog zaterdag naar Nijmegen. En uiteraard doen wij ons uiterste best om voldoende boter, slagroom en kwark in huis te hebben voor de feestdagen. Als u uw bestelling daarvoor tijdig doorgeeft, lukt dat vast wel.

De week erna zijn we ook gewoon op vrijdag 29-12 open, dus ook voor oud en nieuw kunt u uw zuivel hier halen.